Krzysztof Leon Dziemaszkiewicz „Gładko/szorstki”

Gładko/szorstki Krzysztofa Leona Dziemaszkiewicza to performans inspirowany twórczością Josepha Beuysa – artysty, który od początku drogi twórczej Dziemaszkiewicza był ważnym i fascynującym punktem odniesienia. Beuys pozostawał jednak bardziej legendą niż bezpośrednim wzorem. Performans nie jest próbą odtworzenia jego praktyki, lecz osobistym spotkaniem z jej dziedzictwem i próbą spojrzenia na nie z dzisiejszej perspektywy.

Szczególne znaczenie ma niemieckie pochodzenie Beuysa oraz jego doświadczenie II wojny światowej. Historia ta stanowi ważne tło dla działania, jednak nie jest opowiadana wprost. Powraca poprzez materiały, gesty i fizyczną obecność performera.

Centralnym elementem performansu stają się materiały silnie obecne w praktyce Beuysa – masło, miód i filc – zestawione z organicznymi substancjami charakterystycznymi dla twórczości Dziemaszkiewicza, takimi jak ziemia, torf czy słoma. Materia nie pełni tu funkcji dekoracyjnej ani wyłącznie symbolicznej. Jest substancją aktywną, podlegającą deformacji, rozpadowi, przemieszczeniu i transformacji. Jej właściwości fizyczne – lepkość, temperatura, ciężar, faktura, kruchość czy opór – stają się podstawą działania i jednocześnie narzędziem poznania.

Tytułowa opozycja „gładkiego” i „szorstkiego” nie odnosi się wyłącznie do właściwości powierzchni. Wyznacza szerszą strukturę napięć organizujących działanie: pomiędzy delikatnością a przemocą, płynnością a oporem, kontrolą a utratą kontroli, ochroną a destrukcją, pamięcią a teraźniejszością. Performance wykorzystuje język substancji, aby mówić o świecie, w którym żyjemy: o jego napięciach, kryzysach, przemianach i niestabilności. 

Gładko/szorstki jest zatem nie tyle hołdem składanym Beuysowi, ile spotkaniem dwóch praktyk artystycznych oddzielonych czasem, doświadczeniem historycznym i odmiennymi strategiami performatywnymi. Dziemaszkiewicz wykorzystuje dziedzictwo Beuysa jako materiał do własnego działania: poddaje je fizycznej próbie, rozmontowuje jego symbole i wprowadza je w obszar własnej cielesności. W rezultacie powstaje performans, w którym materia staje się nośnikiem pamięci, ciało – narzędziem analizy, a destrukcja – metodą poznania.